Objawy uszkodzeń zimowych

Objawy zimowych uszkodzeń roślin w szkółce pojemnikowej mogą się uwidaczniać bezpośrednio lub pośrednio. Najszybciej widoczne są bezpośrednie uszkodzenia fizyczne nadziemnej części roślin śniegiem lub lodem. Objawy pośrednie można obserwować zazwyczaj dopiero wiosną, np. gdy część nadziemna rośliny nie ponawia wzrostu. Z tego powodu od razu po zimie nie zawsze można mieć pewność, że pozornie zdrowe rośliny są w pełni zdrowe.

Objawy uszkodzeń zimowych roślin

– fizyczne uszkodzenia pędów lodem lub śniegiem,

– martwe, odbarwione korzenie na skutek braku odpływu wody z pojemnika,

– rozwarstwiające się kora lub pęd ponad poziomem podłoża,

– opadające liście (u gatunków zawszezielonych),

– liście odbarwione, zbrązowiałe lub z objawami nekrozy,

– zbrązowiałe, opadające igły/łuski u gatunków iglastych,

– rozwój szarej pleśni na uszkodzonych organach,

– brak wzrostu na wiosnę lub nagłe zamieranie pierwszych nowych przyrostów.

Główne przyczyny uszkodzeń zimowych

  • Nieprawidłowy drenaż pojemnika to jedna z najczęstszych zimowych przyczyn zamierania roślin. Zalegająca w pojemniku woda utrudnia dostęp powietrza do korzeni, co w konsekwencji prowadzi do ich zamierania. Na zamierających korzeniach łatwo rozwijają się patogeny odglebowe np. z rodzajów Pythium czy Phytophthora. Do rodzajów szczególnie wrażliwych na uszkodzenia spowodowane brakiem drenażu i zaleganiem wody w pojemnikach należą m.in.: Caryopteris, Chamaecyparis lawsoniana, Cistus, Choisya, Hebe, Juniperus, Ilex, SenecioTaxus.  
  • Przemarznięcie może dotyczyć organów nadziemnych bądź korzeni. Jest powodowane powstawaniem lodu w komórkach, a następnie ich pękaniem. Szczególnie narażony na przemarzniecie jest system korzeniowy roślin w pojemnikach. Jest on wystawiony na o wiele niższe temperatury, niż w przypadku roślin uprawianych w gruncie. Przemarzaniu korzeni w pojemnikach sprzyja nieprawidłowe odprowadzanie wody. Podstawową kwestia jest jednak indywidualna odporność poszczególnych gatunków. Co ciekawe czasami dotyczy to nawet odmian. Na przykład u trzmieliny japońskiej ‘Variegatus’ korzenie przemarzają już poniżej -50C. Tymczasem u odmiany ‘Coloratus’- dopiero poniżej -150C.  Przemarznięte korzenie zazwyczaj szybko robią się miękkie i zmieniają kolor. Z tego powodu bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie roślin w szkółce do zimy.
  • Uszkodzenia powodowane zimnym wiatrem w zimie są szczególnie niebezpieczne dla gatunków liściastych zimozielonych (różaneczniki, mahonie, ostrokrzewy, niektóre irgi). Duże szkody z tego powodu mogą dotyczyć także roślin, które kwitną wczesną wiosną (np. magnolie, azalie).
  • Zasychanie z powodu suszy fizjologicznej to kolejna przyczyna zimowych uszkodzeń roślin. Bardzo często objaw ten jest obserwowany u roślin iglastych o pokroju wzniesionym. Dotyczy też liściastych gatunków zawszezielonych (np. mahonia, aukuba, kalina wawrzynolistna). Powodem jest transpiracja wody w zimie podczas wietrznych i słonecznych dni. W takich warunkach zamarznięta bryła korzeniowa na może jej dostarczyć do części nadziemnej.

Temperatura, w której przemarzają korzenie  

GatunekTemp., w której giną korzenie  GatunekTemp., w której giną korzenie  
00C do -50C
Buxus sempervirens-3Ilex cornuta-5
Cotoneaster congestus-4Ilex crenata-5
Cotoneaster dammeri-5Ilex opaca-5
Daphne cneorum-5Magnoliasoulangeana-5
Euonymus fortunei ‘Variegatus’-5Mahonia bealei-5
Hypericum spp.-5Pyracantha coccinea ‘Lalandei’-5
-50C do -100C
Cornus florida-6Ilex glabra-9
Euonymus patens-6Koelreuteria paniculata-9
Magnolia stellata-6Viburnum carlesii-9
Rhododendron prunifolium-7Acer palmatum f. atropurpureum-9
Viburnum plicatum tomentosum-7Kalmia latifolia-9
Euonymus alatus-7Pachysandra terminalis-9
Stephanandra incisa-8Pieris japonica-9
Cotoneaster horizontalis-8Rhododendron schlippenbachii-9
Euonymus alatus-8Vinca minor-9
Taxusmedia ‘Hicksii’-8Cytissus x precox-9
-100C do -150C
Juniperus conferta-11Mahonia aquifolium-12
Juniperus horizontalis ‘Plumosa’-11Thuja occidentalis-12
Juniperus squamata-11Euonymus fortunei ‘Coloratus’-15
Taxusmedia ‘Nigra’-11Leucothoe fontanesiana-15
-150C do -250C
Juniperus horizontalis ‘Douglasii’-18Picea glauca-23
Rhododendron carolinianum-18Picea omorika-23
Rhododendron catawbiense-18Potentilla fruticosa-23
Źródło: Horticultural Development Council

Rośliny, które należy bezwzględnie zabezpieczać przed zimą w szkółce kontenerowej

Arbutus, Aucuba, Azalea (zimozielone), Berberis (zimozielone), Calluna, Cammelia, Campsis, Caryopteris, Caenothus, Choiysia, Cistus, Cordyline, Convolvulus cneorum, Cytissus, Escallonia, Eucaliptus, Eucryphia, Fremontodendron, Fuchsia, Garrya,  Genista, Griselinia, Halimiocistus, Hebe, Hedera, Hydrangea, Ilex, Jasminum, Laurus nobilis, Lavatera, Lavendula, Liquidambar, Leptospermum, Magnolia, Mahonia, Osmanthus, Olearia, Pernettya, Pieris, Phormium,  Prunus laurocerasus, Prunus lusitanica, Pyracantha, Rhododendron, Rosmarinus, Senecio, Solanum, Viburnum tinus
Źródło: Horticultural Development Council