Drzewa i krzewy lepsze od bylin

Najnowsze badania z USA identyfikują na podstawie DNA gatunki roślin, z których pszczoły korzystają najczęściej. Ule ustawiono w trzech szkółkach roślin ozdobnych w stanie Connecticut. . Okazało się, że pod tym względem na drugim miejscu po roślinach dzikich znajdują się ozdobne, kwitnące drzewa i krzewy. Najważniejsze z tej grupy były gatunki m.in. z rodzajów Hydrangea, Rosa, Spiraea, Syringum, IlexViburnum). Byliny ozdobne, chociaż często oblatywane, jako źródło pożytku zajmują ostatnie miejsce. Jedynym rodzajem z tej grupy, zidentyfikowanym w większych ilościach na podstawie DNA w nektarze i pyłku zbieranym przez pszczoły miodne był Phlox.    

Kwiaty bylin i roślin jednorocznych są doskonałym źródłem nektaru i pyłku dla pszczół, motyli i innych owadów. Pod względem obfitości pożytku w ogrodzie trudno im dorównać drzewom i krzewom. Pojedyncze kwitnące drzewo wytwarza nektar i pyłek w ilościach odpowiadających dużemu polu kwitnących roślin zielnych.

Gatunki rodzime i krajowe

Projektując ogrody i tereny zieleni w miastach warto zwrócić uwagę na drzewa i krzewy, które mogą być bazą pokarmową dla pszczół. W tym przypadku dobrze jest pamiętać, aby wybierać odmiany o kwiatach pojedynczych, gdyż tylko z tych owady mają szansę skorzystać. Dotyczy to np. róż, kalin, hortensji. Dobrze jest uwzględnić gatunki rodzime, które najlepiej skorelowały swój cykl życiowy z kalendarzem życia owadów. Do takich należą chociażby wierzby, czeremchy, klony, lipy, wiśnie, czereśnie śliwy, jabłonie, klony, głogi, kruszyna, czy jarzęby.

Wiele ozdobnych drzew i krzewów obcego pochodzenia może wzbogacić bazę pokarmową pszczół i innych owadów. Do drzew najlepszych pod tym względem należą m.in. lipy, derenie (kwiecisty i pagodowy), klony, oliwniki, robinie, ewodie, kasztanowce, glediczje, surmie czy perełkowiec japoński. Z krzewów warto wymienić amorfy, karagany, suchodrzewy, róże, hortensje i kaliny pojedynczych kwiatach, lilaki, irgi, berberysy, śnieguliczki czy heptakodium chińskie. Dla pszczół atrakcyjne są także pnącza, m.in. winobluszcze, wiciokrzewy, czy bluszcz pospolity.     

Od przedwiośnia do jesieni

Dobierając odpowiednie gatunki i odmiany drzew i krzewów można zapewnić pokarm dla owadów przez cały sezon. Zaczynając od wczesnego przedwiośnia, gdy kwitną leszczyny i wierzby. A kończąc późną jesienią. Jako ostatnie zakwitają m.in. ewodia Daniella, perełkowiec japoński czy heptakodium chińskie.      

  

Wybrane drzewa i krzewy przydatne na tereny zieleni i stanowiące pożytek dla pszczół według kolejności terminu kwitnienia*

Termin kwitnieniaGatunek
wiosna    leszczyna pospolita (Corylus avellana )
leszczyna turecka (Corylus colurna)
wierzba iwa (Salix caprea)
wierzba purpurowa (Salix purpurea)
wierzba wawrzynkowa (Salix daphnoides)
śliwa ałycza (Prunus cerasifera)
śliwa tarnina (Prunus spinosa)
klon pospolity (Acer platanoides)
ozdobne jabłonie (Malus)
klon polny (Acer campestre)
kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum)
kasztanowiec czerwony (Aesculuscarnea)
karagana syberyjska (Caragana arborescens),
suchodrzew pospolity (Lonicera xylosteum)
suchodrzew tatarski (Lonicera tatarica)
irga błyszcząca (Cotoneaster lucidus)
irga Dielsa (Cotoneaster. dielsianus
irga pozioma (Cotoneaster horizontalis)
irga pomarszczona (Cotoneaster bullatus)
irga kutnerowata (Cotoneaster tomentosus)
irga wielokwiatowa (Cotoneaster multiflorus)
klon tatarski (Acer tataricum)
klon ginnala (Acer tataricum ssp. ginnala)
głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna)
jarząb pospolity (Sorbus aucuparia)
róża dzika (Rosa canina)
róża rdzawa (Rosa rubiginosa)
róża czerwonawa (Rosa glauca)
róża pomarszczona (Rosa rugosa)
róża błyszcząca (Rosa nitida)
Rosa rugotida
czeremcha amerykańska (Prunus serotina )
suchodrzew Maacka (Lonicera maackii)
 robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia)
śnieguliczka biała (Symphoricarpos albus)
śnieguliczka koralowa (Symphoricarpos orbiculatus),
śnieguliczka Chenaulta (Symphoricarposchenaultii)
glediczja trójcierniowa (Gleditsia triacanthos)
lilak japoński (Syringa reticulata)
latolipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)
lipa holenderska (Tiliaeuropaea)
lipa drobnolistna (Tilia cordata)
lipa srebrzysta (Tilia  tomentosa).
surmia bignoniowa (Catalpa bignonioides)
surmia żółtokwiatowa (Catalpa ovata)
jesieńperełkowiec japoński (Styphnolobium japonicum, syn. Sophora japonica)
ewodia Daniella (Tetradium daniellii)
winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia
bluszcz pospolity (Hedera helix)
heptakodium chińskie (Heptacodium miconioides)
*za dr hab. Małgorzatą Frazik-Adamczyk

Warto edukować nabywców

Klienci w dzisiejszych czasach bardzo zwracają uwagę na wspomaganie środowiska naturalnego w tym pszczół. Jednak dobór roślin, które mogliby posadzić w tym celu we własnych ogrodach sprawia im dużo problemów. Nawet tak prosta kwestia jak wybór dla owadów odmian o pojedynczych kwiatach nie jest dla przeciętnych nabywców oczywista. Bez pomocy i odpowiedniego doradztwa, zamiast róż i hortensji o kwiatach pojedynczych wybiorą zapewne w dobrzej wierze odmiany dla nich bardziej atrakcyjne, o kwiatach pełnych.    

Dlatego warto dodać takie informacje na etykietach, stoiskach w punktach handlowych, w opisach lub filtrach na stronie internetowej szkółki. Warto też przeszkolić w tym temacie personel, który ma kontakt z klientami.